Grzyby halucynogenne w Polsce: stan prawny w październiku 2026
Spis treści (5)
Grzyby halucynogenne w Polsce nie mają dziś w ustawie żadnej definicji. Przepisy mówią o substancjach, a nie o gatunkach grzybów. Ten tekst opisuje stan prawny na październik 2026 r. wyłącznie na podstawie treści aktów prawnych opublikowanych w Dzienniku Ustaw, dokumentów Sejmu i jednego wyroku sądu z sygnaturą. Każdy przepis podajemy z numerem artykułu, żeby dało się go sprawdzić samodzielnie. To opracowanie informacyjne, a nie porada prawna: w konkretnej sprawie decyduje prokurator i sąd, a pomóc może adwokat lub radca prawny.
Czy grzybki halucynki są legalne w Polsce?
Ustawa z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1939 ze zm.) nie zawiera słów „grzyb”, „grzybnia”, „owocnik” ani „zarodnik”. Kontroluje substancje wymienione w wykazie. Owocniki grzybów z rodzaju Psilocybe zawierają psylocybinę i psylocynę, a obie te substancje są w wykazie substancji psychotropowych. O tym, czym są te związki i jak działają, piszemy osobno w tekście o psylocybinie i jej działaniu na mózg.
Polskie prawo nie ma więc odrębnego przepisu o „grzybkach halucynkach”. Wszystkie konsekwencje prawne wynikają z tego, że w grzybie znajduje się substancja z wykazu.
Psylocybina w Polsce: co oznacza grupa I-P?
Art. 32 ust. 1 ustawy dzieli substancje psychotropowe na cztery grupy: I-P, II-P, III-P i IV-P, w zależności od ryzyka uzależnienia i zakresu zastosowania medycznego. Sam wykaz od 2018 r. nie jest już częścią ustawy. Na podstawie art. 44f ogłasza go Minister Zdrowia w rozporządzeniu z 17 sierpnia 2018 r. (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1139). Psylocyna ma tam lp. 76, a psylocybina lp. 86, obie w grupie I-P.
Dla grupy I-P ustawa przewiduje najwęższy zakres użycia. Zgodnie z art. 33 ust. 2 substancje z tej grupy mogą być używane wyłącznie w celu prowadzenia badań. Nie ma dla nich zastosowania medycznego ani przemysłowego, które ustawa dopuszcza dla grup II-P, III-P i IV-P. Zmiany wykazu z 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 598) i z lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 934) pozycji psylocybiny i psylocyny nie dotyczyły.
Grzyby halucynogenne w Polsce w latach 2005-2018: co mówiła dawna definicja?
Pierwotny tekst ustawy (Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485, w mocy od 4 października 2005 r.) zawierał w art. 4 pkt 1 krótką definicję: grzyby halucynogenne to „grzyby zawierające substancje psychotropowe”. Psylocyna i psylocybina były wtedy wymienione w grupie I-P w załączniku nr 2 do samej ustawy. Przez prawie 13 lat definicja pozostawała w tekście bez zmian, co potwierdza jeszcze tekst jednolity z 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1030).
| Data | Akt prawny | Co się zmieniło |
|---|---|---|
| 4.10.2005 | Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485 | Ustawa wchodzi w życie z definicją grzybów halucynogennych w art. 4 pkt 1 |
| 21.08.2018 | Dz.U. 2018 poz. 1490 (ustawa z 20 lipca 2018 r.) | Art. 1 pkt 3 lit. a uchyla art. 4 pkt 1 |
| 21.08.2018 | Dz.U. 2018 poz. 1591 | Wykaz substancji przechodzi z załączników ustawy do rozporządzenia Ministra Zdrowia |
| 1.10.2023 | Dz.U. 2022 poz. 2600 | Nowe brzmienie art. 53 ust. 2 i art. 59 ust. 2 (kara od 3 do 20 lat) |
| 27.08.2026 | Dz.U. 2026 poz. 1004 | Nowelizacja bez zmian w art. 4 pkt 1, 20, 33, 53, 62 i 63 |
Dlaczego ustawodawca uchylił art. 4 pkt 1?
Odpowiedź zawiera uzasadnienie rządowego projektu (druk sejmowy nr 2746, VIII kadencja). Według niego sformułowanie „grzyby halucynogenne” nie występowało nigdzie indziej w ustawie, więc należało usunąć jego definicję. Autorzy projektu dodali, że psylocybina, czyli substancja występująca w tych grzybach, jest objęta wykazem substancji psychotropowych.
Sprawdziliśmy to w tekstach: zarówno w wersji z 2005 r., jak i w tekście jednolitym z 2018 r. słowo „grzyb” pada tylko raz, właśnie w tej definicji. Z uzasadnienia wynika, że chodziło o usunięcie definicji, z której ustawa nie korzystała. Podstawą kontroli prawnej pozostał wykaz substancji.
Jakie kary przewiduje ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii za psylocybinę?
Przepisy karne ustawy odnoszą się do „substancji psychotropowych”, a więc także do psylocybiny i psylocyny. Poniżej najważniejsze z nich w brzmieniu obowiązującym w październiku 2026 r.:
| Przepis | Czyn wbrew przepisom ustawy | Zagrożenie karą |
|---|---|---|
| Art. 53 ust. 1 | wytwarzanie, przetwarzanie, przerabianie | do 3 lat pozbawienia wolności |
| Art. 53 ust. 2 | to samo, przy znacznej ilości lub dla korzyści | grzywna i od 3 do 20 lat |
| Art. 56 ust. 1 | wprowadzanie do obrotu, udział w obrocie | grzywna i od 6 miesięcy do 8 lat |
| Art. 58 ust. 1 | udzielanie innej osobie, ułatwianie użycia | do 3 lat |
| Art. 59 ust. 1 | udzielanie w celu osiągnięcia korzyści | od roku do 10 lat |
| Art. 62 ust. 1-3 | posiadanie | do 3 lat; znaczna ilość od roku do 10 lat; wypadek mniejszej wagi: grzywna, ograniczenie wolności albo do roku |
| Art. 68 | reklama lub promocja wbrew art. 20 ust. 1 | grzywna, ograniczenie wolności albo do roku |
Art. 58 ust. 2 i art. 59 ust. 2 przewidują surowsze kary, gdy odbiorcą jest małoletni (przy art. 59 od 3 do 20 lat). Art. 62a pozwala umorzyć postępowanie, jeśli ilość jest nieznaczna, przeznaczona na własny użytek, a ukaranie byłoby niecelowe. To możliwość, a nie obowiązek prokuratora czy sądu.
Jak Sąd Apelacyjny w Białymstoku ocenił posiadanie owocników w sprawie II AKa 172/18?
W publicznej bazie orzeczeń SAOS jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 29 listopada 2018 r. (sygn. II AKa 172/18). Jednym z zarzutów było posiadanie owocników grzybów halucynogennych zawierających psylocynę, zakwalifikowane z art. 62 ust. 1 ustawy. Obrońca chciał uznania tego czynu za wypadek mniejszej wagi, argumentując między innymi, że oskarżony nie działał dla zysku.
Sąd tego nie przyjął. Uznał, że ilość owocników nie była mała, a sam brak celu majątkowego nie przesądza o mniejszej wadze czynu. To jedna sprawa, a nie utrwalona linia orzecznicza. Pokazuje jednak, że w tym przypadku posiadanie owocników z psylocyną oceniono tak samo jak posiadanie każdej innej substancji psychotropowej.
Czego ustawa nie mówi o grzybni, growkitach i zarodnikach?
Tu najłatwiej o nadinterpretację, w obie strony. Po przeszukaniu tekstu ustawy i wykazu substancji (październik 2026 r.) da się uczciwie stwierdzić tylko tyle:
- Ani ustawa, ani rozporządzenie z wykazem nie zawierają słów „grzybnia”, „zarodnik”, „owocnik” ani „growkit”.
- Art. 63 ust. 1 o nielegalnej uprawie wymienia wyłącznie mak (z wyjątkiem niskomorfinowego), konopie inne niż włókniste i krzew koki. Grzybów w nim nie ma.
- Ustawa nie określa, czy i kiedy grzybnia, zarodniki lub zestaw do hodowli są nośnikiem substancji z wykazu.
- W bazie SAOS nie znaleźliśmy orzeczenia z sygnaturą, które dotyczyłoby samej grzybni, zarodników albo growkitu.
Jedynym oficjalnym stanowiskiem, jakie udało się ustalić, jest odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości z 17 lipca 2024 r. na interpelację poselską nr 3430. Ministerstwo wskazało, że właściwy do prac legislacyjnych w tej sprawie jest Minister Zdrowia. Przekazało też, że według Prokuratury Krajowej nie zarejestrowano spraw dotyczących sprzedaży grzybni psylocybinowej. Nie jest to wykładnia przepisów, tylko informacja o stanie spraw.
Karty produktów PanGrzyb.pl opisują growkity i płynne kultury jako materiał przeznaczony do celów badawczych, edukacyjnych i do obserwacji grzybni (w zestawie jest lupa). Sklep zaznacza w nich, że nie udziela informacji o uprawie. To deklaracje sprzedawcy, a nie ocena prawna. Różnicę między grzybnią a owocnikiem opisujemy we wpisie o odmianie Golden Teacher.
Psylocybina w Polsce i za granicą: jak samodzielnie sprawdzić aktualne przepisy?
Poza Polską sytuacja jest różna. W Australii psychiatrzy z upoważnieniem urzędu TGA mogą od 2023 r. przepisywać psylocybinę w depresji lekoopornej, a Czechy od 2026 r. dopuszczają jej terapeutyczne podawanie w wyspecjalizowanych placówkach. Szczegóły zebraliśmy w tekście o psylocybinie w badaniach nad depresją. W Polsce, zgodnie z art. 33 ust. 2, psylocybina pozostaje substancją dopuszczoną wyłącznie do badań.
Sam wykaz substancji zmieniano ostatnio w maju 2025 r. i w lipcu 2026 r., więc stan prawny najlepiej sprawdzać bezpośrednio w aktach. Teksty, na których oparliśmy ten wpis, można sprawdzić tak:
- W Internetowym Systemie Aktów Prawnych Sejmu (ISAP) albo w serwisie ELI wyszukaj ustawę po adresie Dz.U. 2005 nr 179 poz. 1485 i otwórz zakładkę z aktami zmieniającymi.
- Porównaj ostatni tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 1939) z późniejszymi nowelizacjami, bo tekst jednolity nie zawiera zmian opublikowanych po nim.
- Wykaz substancji sprawdzaj w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 17 sierpnia 2018 r. i w jego kolejnych zmianach, a nie w ustawie.
- Przy pytaniach o konkretną sytuację skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
Ten wpis odzwierciedla stan przepisów zweryfikowany w Dzienniku Ustaw 9 października 2026 r. Jeśli po tej dacie ukaże się nowelizacja ustawy albo wykazu, część informacji może się zdezaktualizować.
